Erectieproblemen op jonge leeftijd: waarom het gebeurt

Het komt vaker voor dan je hoort

Het idee dat dit iets van oudere mannen is, houdt hardnekkig stand. Het is ook logisch: alle voorlichting gaat over bloeddruk en cholesterol, en de reclame laat mannen van vijftig zien. Wie op zijn drieëntwintigste voor het eerst met lege handen staat, denkt daarom al snel dat er iets ernstig mis is.

Er komt bij dat de lat op deze leeftijd hoog ligt. Er wordt in vriendengroepen en online een beeld overeind gehouden waarin het altijd lukt, altijd lang duurt en nooit misgaat. Wie dat als maatstaf neemt, houdt een normale avond al voor een mislukking.

Dat is bijna nooit zo. Onder jonge mannen komt dit vaker voor dan de stilte doet vermoeden, en de meesten van hen zijn er binnen enkele maanden weer vanaf. Wat het lastig maakt is niet het probleem zelf maar het isolement: je hoort er niemand over, dus lijkt het alsof jij de enige bent.

Waar de grens ligt tussen een lichaam dat gewoon reageert en een klacht die aandacht verdient, staat bij zijn erectieproblemen normaal.

Waarom het bij jou zelden de bloedvaten zijn

De grote lichamelijke oorzaken van erectieproblemen, vaatvernauwing en zenuwschade, hebben tijd nodig. Ze ontstaan over jaren tot decennia, door een hoge bloeddruk, een hoog cholesterol, roken en een te hoge bloedsuiker. Op je vijfentwintigste heeft dat proces domweg nog niet zoveel kans gehad.

Dat betekent niet dat er nooit iets lichamelijks speelt. Diabetes bestaat ook bij jonge mensen, medicijnen kunnen ook op deze leeftijd meespelen, en een hormonaal probleem komt voor. Maar het is niet waar je begint.

Wat wel vaker voorkomt dan gedacht is de combinatie van een lange fietstocht of een smal zadel met tijdelijk minder gevoel, en het effect van sommige medicijnen die juist op deze leeftijd worden voorgeschreven, zoals antidepressiva en middelen tegen acne of allergie.

Het eenvoudigste onderscheid dat je zelf kunt maken: krijg je 's ochtends nog wel eens een erectie en lukt het alleen wel, dan werken je bloedvaten, je zenuwen en je hormonen. Zie de ochtenderectie.

Spanning, en waarom die juist hier toeslaat

Een erectie ontstaat via het deel van je zenuwstelsel dat aanstaat als je ontspannen bent. Bij spanning gebeurt precies het omgekeerde: je bloedvaten knijpen samen, want je lichaam maakt zich klaar voor actie. Het maakt geen onderscheid tussen spanning van een tentamen en spanning van een avond die goed moet gaan.

Op jonge leeftijd komt daar iets specifieks bij. Je hebt nog geen jaren aan ervaring waarop je kunt terugvallen, en er wordt veel meer betekenis aan gehecht. Eén keer misgaan is dan geen slechte avond maar een uitspraak over wie je bent.

Dat verklaart ook waarom het bij veel jonge mannen juist misgaat op het moment dat ze het het liefste willen. Willen is in die situatie bijna hetzelfde als moeten, en moeten brengt spanning. Je lichaam maakt geen onderscheid tussen de spanning van een deadline en die van een avond die goed moet gaan.

De situaties waarin het bijna voorspelbaar misgaat zijn steeds dezelfde: de eerste keer met iemand nieuw, na een avond waarop er duidelijk naartoe is gewerkt, bij iemand op wie je erg gesteld bent, of in een huis waar iemand anders wakker kan worden. Het mechanisme staat uitgelegd bij waarom een erectie wegblijft terwijl je het wilt.

Het opletten dat het in stand houdt

Er is één patroon dat bij jonge mannen bijna altijd meespeelt, en het is ook de reden dat een losse keer een periode wordt.

Na een keer dat het misging, ga je de volgende keer kijken of het weer gebeurt. Op dat moment doe je twee dingen tegelijk die niet samengaan: voelen wat er gebeurt en beoordelen of het goed genoeg gaat. Zodra je het tweede doet, verdwijnt het eerste, en daarmee precies de prikkeling die de erectie in stand hield.

Wat dit patroon zo taai maakt is dat het zichzelf voedt. Elke keer dat het misgaat, wordt de volgende keer belangrijker, en hoe belangrijker het wordt, hoe groter de kans dat het weer gebeurt. Zo groeit uit één ongelukkige avond een periode van maanden, zonder dat er lichamelijk iets veranderd is.

Daarom lukt het alleen vaak wel en samen niet. Alleen is er niemand die iets vindt, dus is er niets om mee te kijken. Dat verschil is trouwens ook een aanwijzing en geen bewijs dat het aan je partner ligt. Zie prestatiedruk bij seks en erectieproblemen door stress en faalangst.

Slaaptekort en een hoofd dat vol zit

Slecht slapen verlaagt je testosteron en verhoogt je stressniveau tegelijk. Wie structureel te weinig slaapt, merkt dat op meer plekken dan alleen zijn concentratie, en dit is een van de eerste.

Dat geldt ook voor wat er verder speelt. Tentamens, geldzorgen, een baan die niet lekker zit of een periode waarin je somber bent: het is allemaal spanning die je lichaam niet in de goede stand zet. Antidepressiva kunnen er bovendien zelf een rol in spelen, wat een reden is om het te bespreken en niet om te stoppen. Zie spanningsklachten en medicijnen en erectieproblemen.

Het herkenbare patroon: in het weekend of in een vakantie gaat het beter dan doordeweeks. Zie je dat, dan weet je meteen waar je moet beginnen.

De rol van porno, nuchter bekeken

Dit is de vraag die veel jonge mannen het meest bezighoudt, en er wordt op internet nogal wat over beweerd. Wat er wel en niet klopt.

Er is geen voorraad die opraakt en er ontstaat geen schade aan je penis of je zenuwen. De verhalen over onherstelbare gevolgen zijn niet onderbouwd, en de schuldgevoelens die eromheen worden gebouwd maken het probleem meestal groter in plaats van kleiner.

Waar het wel iets mee te maken kan hebben is de verwachting. Wie zijn beeld van hoe seks eruitziet voornamelijk daaruit haalt, legt de lat op een plek waar echte seks nooit komt: geen aarzeling, geen ongemakkelijk moment, en een lichaam dat altijd meteen doet wat het moet doen.

Wat vaak wordt gedacht is dat er gewenning optreedt. Als je lichaam went aan een prikkel die sterk, snel en eindeloos gevarieerd is, zou de rustiger prikkeling van echte seks minder kunnen aankomen. Datzelfde zou gelden voor een vaste manier van masturberen met veel druk of veel snelheid. Eerlijk is eerlijk: het onderzoek hiernaar is dun en het is niet aangetoond. Het is een aannemelijke verklaring die veel mannen herkennen, geen vaststaand feit. Beschadiging is het in elk geval niet.

Wat helpt is niet een verbod maar het verschil verkleinen. Minder vaak, minder lang, minder extreem, en zonder het tot een prestatie met een teller te maken. De meeste mannen merken binnen enkele weken tot maanden verschil. En als je merkt dat je er niet vanaf komt terwijl je dat wel wilt, is dat op zichzelf een goede reden om er met een hulpverlener over te praten.

Wat je zelf kunt doen

Vier dingen die in deze fase het meeste opleveren, in deze volgorde.

• Haal de opdracht eraf. Afspreken dat het een tijdje niet om penetratie gaat, klinkt als opgeven en is de kortste route. Bij veel mannen komt de erectie precies terug op het moment dat hij niet meer nodig is.
• Zeg iets. Eén zin tegen degene met wie je in bed ligt haalt de stilte weg waarin allebei iets denkt. Zonder uitleg vult een partner die zelf in, meestal met een verklaring over zichzelf.
• Kijk naar de keren dat het wel ging. Wat was er anders? Uitgerust, niet gedronken, spontaan, geen verwachting. Dat levert meer op dan de keren analyseren dat het misging.
• Verander één ding tegelijk. Minder drinken of eerder naar bed. Vier dingen tegelijk aanpakken maakt van je leven een project en van seks een test.

Wat je vooral niet doet is testosteron of pillen zonder recept bestellen. Wat er in webshops verkocht wordt bevat vaak niet wat er op de verpakking staat, en op deze leeftijd is de oorzaak zelden iets waar een pil iets aan doet. Je lost er hooguit tijdelijk het gevolg mee op.

En let vooral op wat je in de tien minuten erna tegen jezelf zegt. Wie er de conclusie aan verbindt dat het nu blijkbaar zo is, gaat de volgende keer opletten. Zie mentale erectieproblemen.

Wanneer je er tóch mee naar de huisarts gaat

Jong zijn is geen reden om te wachten. Er zijn vijf situaties waarin een afspraak verstandig is, ook als je verder kerngezond bent.

• Het gebeurt ook als je alleen bent, dus zonder iemand die iets van je vindt.
• Je ochtenderecties zijn over een periode van maanden duidelijk verdwenen.
• Je hebt ook geen zin meer, bent moe en merkt minder spierkracht. Zie laag libido.
• Het begon kort na de start van een nieuw medicijn.
• Je piekert erover, ook als er verder een logische verklaring is.

Die laatste is net zo geldig als de andere vier. Je hoeft niet te wachten tot er lichamelijk iets mis is voordat je er hulp bij mag vragen. Hoe zo'n gesprek verloopt staat bij wanneer naar de huisarts, en de mogelijke oorzaken op een rij bij oorzaken van erectieproblemen.