Erectieproblemen: wat het is en wat je eraan kunt doen

Wat zijn erectieproblemen precies?

Van erectieproblemen wordt gesproken als het je herhaaldelijk niet lukt om een erectie te krijgen of vast te houden die stevig genoeg is voor de seks die je wilt hebben, en je daar zelf last van hebt. Die laatste toevoeging is belangrijker dan hij lijkt. Twee mannen met precies dezelfde ervaring kunnen er heel verschillend in staan: de een ligt er wakker van, de ander haalt zijn schouders op. Alleen bij de eerste is er iets om aan te pakken.

Wat er niet onder valt: die ene keer na een lange dag, of na vijf biertjes, of de eerste keer met iemand nieuw. Dat overkomt vrijwel elke man en het hoort bij een normaal functionerend lichaam. Je lichaam is geen apparaat met een aanknop. Het reageert op vermoeidheid, drank, spanning en op wat er in je hoofd zit.

Artsen gebruiken meestal de term erectiestoornis of erectiele disfunctie. Voor een diagnose wordt vaak ongeveer zes maanden aangehouden, waarbij het bij het merendeel van de keren misgaat. Dat is geen wet, maar een hulpmiddel om onderscheid te maken tussen een periode en een patroon. Over die term en wat een arts er precies mee bedoelt lees je meer op de pagina over de erectiestoornis als medische diagnose.

Hoe weet je of het bij jou speelt?

De meeste mannen komen niet bij deze vraag terecht via een definitie, maar via een gevoel: er klopt iets niet meer. Vaak zit dat in een van deze vormen.

• Je krijgt wel een erectie, maar hij is minder stevig dan je gewend was.
• Je krijgt hem wel, maar hij zakt weg zodra het spannend wordt. Daarover gaat het artikel over een erectie die wegzakt tijdens de seks.
• Het lukt alleen, maar niet samen met je partner. Dat verschil is een van de nuttigste aanwijzingen die er zijn.
• Het lukt de ene keer wel en de andere keer niet, zonder dat je er een lijn in ziet. Lees dan wat die wisseling betekent.
• Je hebt geen zin meer, en daardoor komt het er niet van. Dat is iets anders dan een erectieprobleem. Zin en erectie zijn twee aparte systemen, zie weinig zin in seks.

Het is de moeite waard om voor jezelf op een rij te zetten wanneer het wel en niet lukt. Niet om jezelf te controleren, maar omdat dat patroon vaak meer vertelt dan een uitgebreid onderzoek. Een huisarts stelt in de spreekkamer precies dezelfde vragen.

Hoe vaak komen erectieproblemen voor?

Ongeveer een op de twaalf mannen heeft er last van. In de groep van 55 tot 70 jaar is dat ongeveer een op de zeven. Losse keren dat het niet lukt komen bij vrijwel iedereen voor en tellen daar niet in mee. Zie ook wat er per levensfase verandert op de pagina over erectieproblemen en leeftijd.

Waar de grens precies ligt tussen een lichaam dat gewoon reageert en een klacht die aandacht verdient, staat uitgewerkt bij zijn erectieproblemen normaal.

Toch voelt bijna iedereen die ermee zit zich alleen. Dat komt niet doordat het zeldzaam is, maar doordat het zelden besproken wordt. Mannen praten over hun rug, hun knie en hun bloeddruk, en zwijgen hierover. Het gevolg is een vertekend beeld: je hoort het nooit van een ander, dus denk je dat het aan jou ligt.

Wat er in je lichaam gebeurt bij een erectie

Een erectie is geen spierkracht maar een kwestie van doorbloeding. Bij opwinding geven zenuwen een signaal af waardoor de slagaders in je penis wijder worden. Het zwellichaam loopt vol bloed, zet uit en drukt daarbij de aders dicht die het bloed normaal afvoeren. Zo blijft het bloed zitten en blijft de erectie staan.

Daar zitten dus vier onderdelen in die allemaal moeten meewerken: je bloedvaten, je zenuwen, je hormonen en je hoofd. Gaat er in een van die vier iets niet goed, dan merk je dat direct. Dat verklaart ook waarom zulke uiteenlopende dingen als hoge bloeddruk, een antidepressivum, slaaptekort en spanning op het werk allemaal hetzelfde gevolg kunnen hebben.

En het verklaart nog iets. Dat verwijden van de bloedvaten gebeurt onder invloed van het deel van je zenuwstelsel dat aanstaat als je ontspannen bent. Zodra je lichaam in de alarmstand schiet, gebeurt het omgekeerde: de vaten knijpen samen, want je lijf bereidt zich voor op actie en heeft dan andere prioriteiten. Daarom werkt jezelf opjagen nooit. Je zet daarmee precies het systeem uit dat je nodig hebt.

Wat er meestal achter zit

In de meeste gevallen is er niet een oorzaak maar een stapeling. Een man van 55 met een licht verhoogde bloeddruk, een medicijn daarvoor, wat overgewicht, slecht slapen door drukte op het werk en een vervelende ervaring van vorige maand in zijn achterhoofd: bij hem is de vraag niet welke van die vijf het is, maar hoeveel er weg moeten voordat het weer werkt.

De grote groepen op een rij, met per groep de pagina waar het uitgebreid staat:

• Bloedvaten en hart. Dezelfde vernauwing die je hart bedreigt, raakt eerst de kleinere vaten in je penis. Zie erectieproblemen en je hart.
• Medicijnen. Bloeddrukverlagers en antidepressiva staan bovenaan. Zie medicijnen die erectieproblemen kunnen veroorzaken.
• Diabetes. Een van de meest voorkomende lichamelijke oorzaken, via zowel de vaten als de zenuwen. Zie erectieproblemen bij diabetes.
• Spanning en prestatiedruk. De grootste groep bij jongere mannen. Zie prestatiedruk bij seks.
• Leefstijl. Alcohol, roken, slaaptekort en te weinig bewegen. Zie leefstijl en je erectie.
• Hormonen. Minder vaak de boosdoener dan gedacht, maar het komt voor. Zie erectieproblemen en testosteron.

Wil je systematisch nagaan wat bij jou speelt, dan staat het volledige overzicht op de pagina over de oorzaken van erectieproblemen.

Zit het in je lichaam of in je hoofd?

Dit is de vraag die vrijwel iedereen als eerste stelt, en er is een verrassend simpele aanwijzing. Als je 's ochtends nog met een erectie wakker wordt, of als het alleen wel lukt, dan werkt de techniek. De bloedvaten en de zenuwen doen hun werk. Zit het probleem alleen in bepaalde situaties, dan ligt de oorzaak eerder in spanning, in de situatie of in de relatie.

Zijn de ochtenderecties juist geleidelijk verdwenen en gaat het overal minder, ook alleen, dan wijst dat eerder naar een lichamelijke oorzaak. Dat is geen slecht nieuws maar nuttige informatie, want juist die oorzaken zijn vaak goed aan te pakken. Lees hier meer over op de pagina over de ochtenderectie als signaal.

In de praktijk is de scheiding zelden zo netjes. Een lichamelijk begin krijgt bijna altijd een mentale staart: als het twee keer misgaat, ga je de derde keer opletten, en dat opletten is op zichzelf genoeg om het weer mis te laten gaan. Die cyclus staat uitgelegd bij erectieproblemen door stress en faalangst.

Wanneer ga je ermee naar de huisarts?

Er is een goede reden om er niet te lang mee te blijven lopen, en die heeft weinig met seks te maken. De bloedvaten in je penis zijn dunner dan die rond je hart. Vernauwing merk je daar dus eerder. Erectieproblemen kunnen daardoor een van de eerste signalen zijn dat er iets met je bloedvaten speelt, soms jaren voordat er andere klachten komen.

Maak in elk geval een afspraak als de klachten langer dan een paar weken aanhouden, als ze geleidelijk erger worden, als er andere lichamelijke klachten bij komen, of als je bent gestart met een nieuw medicijn. Wat de huisarts vraagt, wat hij onderzoekt en hoe je je voorbereidt staat op de pagina over wanneer je naar de huisarts gaat.